چهارشنبه, 29 آبان 1398 - Tuesday, 19 November 2019

سخن مردم""با همکاری شهردار ،شورای شهر و رئیس نیروی انتظامی وحدتیه همایش استانداردهای بین المللی پیشگیری از تکرار جرم از سوی انجمن علمی رشته حقوق دانشگاه آزاد اسلامی واحددشتستان برگزار شد.

543

 

ندا شیروانی
به گزارش سخن مردم" ،به همت رضا مزارعی نژاد، رئیس انجمن علمی حقوق دانشگاه آزاد واحد برازجان روز شنبه مورخ 3 آذرماه 1397،  برای اولین بار در راستای آگاهی سازی مردم از حقوق شهروندی، فرهنگ سازی شهری و معرفی استانداردهای بین المللی پیشگیری از تکرار جرم از دکتر حمیدرضا نیکوکار، پژوهشگر در حوزه جرم شناسی و مدرس دانشگاه تهران  مرکزی دعوت به عمل آمد. وی به همراه قاضی دادگستری میهمان در کانون پرورش فکری و نوجوان شهر وحدتیه سخنرانی کردند.
در ابتدای برنامه  سید یعقوب موسوی، امام جمعه شهر وحدتیه با تبریک هفته وحدت و در پیش داشتن هفته بسیج به ایراد سخنرانی پرداختند.

وی در ادامه گفت: جهان امروز نیازمند اتحاد و وحدت و همبستگی بیش از پیش است. اگر چه در گذشته و حال دشمنان و استکبارگران در صدد تفرقه افکنی میان مسلمانان بوده اند ولی موفق نبودند. این از الطاف خداوندی، وجود رهبر عظیم الشأن و پیامبر گرامی اسلام است و هفته وحدت یک اتفاق بسیار مبارک است.

از این رو در این ایام مبارک نیز شایسته است که اتحاد و همبستگی ملت و امت بازبینی و تجدید شود. خصوصا در عصر حاضر که دشمنان ما از غفلت سران ملت نهایت استفاده را می برند و همین هدایت و همبستگی را هدف قرار داده اند.

index.j111pg

دبیر این همایش ضمن خوش آمدگویی به مسئولین و سایر مدعووین در خصوص اهداف برپایی این همایش گفت: هدف ما در راستای ارتقا و بهبود سطح علمی و حقوق شهروندان در مباحثی مرتبط با این زمینه است. از جمله مباحث حقوقی در حوزه های حقوق مدنی، کیفری ، چک، سفته، بانکداری و طلاق است.

امیدوارم که با برگزاری همایش های حقوقی در سطح شهر وحدتیه باعث شود سطح آگاهی مردم از مسائل حقوقی افزایش یابد و راه گشایی برای بهبود سطح کیفی زندگی ها نیز باشد.
حوزه پیشگیری یک حوزه بسیار گسترده و بسیار پیچیده است. بیش از نیم قرن از تشکیل عدلیه در کشور ما می گذرد. اما کمترین توجه به حوزه پیشگیری شده است.
محسن مقدس، قاضی دادگستری در ادامه شرح می دهد: پیشگیری زیرساخت امنیت، و امنیت زیرساخت پیشرفت یک جامعه است.  در این حوزه می توان گفت  پیشگیری جلوی بسیاری از مسائل و مشکلات نظام و حاکمیت ما را می گیرد ضمن این که کمترین  توجه و حتی کمترین قوانین را در این حوزه داریم.  وی افزود: ما به صورت پراکنده قوانین در حوزه پیشگیری مصوباتی داشته ایم. در قانون اساسی صرفا آمده است که پیشگیری وقوع جرم وظیفه دستگاه قضایی است که دیگر نه ساز و برگ آن را مشخص کرده است، نه ساختاری را برای آن فراهم ساخته است، نه امکاناتی را برای آن فراهم ساخته است و نه حتی قوانین مرتبط با پیشگیری را مجلس مصوب نکرده است. از همین جهت ما در مسئله پیشگیری گنگ و سردرگم هستیم. قوه قضاییه نمی تواند با آئین نامه های درون سازمانی به پیشگیری بپردازد زیرا که نیازمند مصوبه مجلس است.
این مقام قضایی اظهار داشت: گستردگی پیشگیری نیز در حدی است که اکثر دستگاه های حاکمیتی ما مطابق با حوزه پیشگیری است.

از شهردار و شورای شهر گرفته تا دستگاه های حاکمیت قوه قضاییه و دستگاه های اداری و اجرایی که همه مرتبط هستند.

اما هیچ مقرراتی هم در ارتباط با الزام این دستگاه و پیشگیری را نداریم و این یک زیربنا برای مجرمین و ارتکاب بسیاری از جرائم در حوزه های مختلف شده است.
مقدس ادامه داد: گستردگی این حوزه به حدی است که از یک چراغ گردون که در سطح شهر می چرخد می تواند از وقوع جرم پیشگیری کند تا در حوزه شهرسازی . حال در بعضی از حوزه های قضایی می بینیم ده تا بیست درصد پرونده هایی که تشکیل می شود ،خشونت و درگیری به لحاظ نبود جای پارک است. در تهران که پایتخت است . در بعضی از شهرستان ها می بینیم ده درصد پرونده ها ناشی از درگیری خیابانی بخاطر این که جای پارک نیست. چرا؟ چون شهرداری آمده است ساختمان سازی کرده است و جای پارک را از بین برده است. کوچه ها را باز نکرده اند. مردم جای پارک ندارند و درگیری به وجود می آورند. وی افزود: کار زیبایی که شهرداری وحدتیه انجام داده است و از آن ها تشکر می کنم که نشان دهنده تفکر رو به رشد در این حوزه است آمده از مباحث حقوقی، پیشگیری را انتخاب کرده است.
وی با بیان این که تمام دستگاه های دولتی در حوزه پیشگیری نقش دارند، تصریح کرد: از یک چراغ گردان پلیس تا لامپ هایی که شهردار وحدتیه در طول خیابان شهر نصب کرده اند. همین رفع تاریکی ها و ایجاد روشنایی در عمل پیشگیری موثر است. ما وقتی جغرافیای جرم شناسی را بررسی می کنیم متوجه می شویم که نقش عمده و سازنده دستگاه های اجرایی در حوزه جغرافیای پیشگیری هم چقدر مهم و قابل توجه است و همه دستگاه ها موظف به همکاری لازم هستند.

او در ادامه گفت:  راه های ارتکاب جرائم بسیار وسیع است. مجرمین همیشه جلوتر از  دستگاه های حاکمیتی هستند  و راه ها، علل و عوامل ارتکاب جرم نیز متنوع و گسترده است. دستگاه قضایی عملا با مجرم برخورد می کند.حبس، اعدام، شلاق و .. که در واقع حکمی را اجرا می کند نه ای که پیشگیری کند. اما آن قدر پیچیدگی وجود دارد که شدت و سختگیری دستگاه قضایی نیز در پیشگیری موثر است. حکم اجرا می کند که در واقع اثرگذار است از جمله اعدام سلطان سکه که در بازار اثر پیشگیرانه داشت.
وی با تاکید خاطرنشان کردکه پیشگیری نیازمند وجود اتاق فکر است و  در ادامه چنین گفت:  من ده یا نه سال پیش پیشنهاد این اتاق فکر را به ستاد مردمی پیشگیری از وقوع جرم استان برای اولین بار در کشور دادم و آن را مصوب نمودم ولی ما دوباره نسبت به آن بی توجه شدیم. آنچه که امروزه در حوزه پیشگیری می بینیم بیشتر کاغذی است. در عمل ما آن را نمی بینیم چرا؟ چون که اتاق فکری وجود ندارد. که این اتاق فکر در ارجاع به دادگستری می بایست تشکیل بشود. راه ها و مسیرهایی که مجرمین مرتکب جرم  می شوند را شناسایی کند و از همان طریق نیز عوامل پیشگیرانه را اعمال و در دستور کار قرار دهد. که متاسفانه این را در دستگاه قضایی نمی بینیم.
اگر نهاد های رسمی نتوانستند وظیفه خود را به درستی انجام بدهند، نهاد های غیر رسمی بیایند و فعال باشند. تاکید من روی بحث پیشگیری از تکرار جرم است.
دکتر حمیدرضا نیکوکار، مدرس حوزه جرم شناسی و کیفرشناسی خاطر نشان کرد:
 همانطور که اشاره شد ما قانون پیشگیری از جرم را داریم ولی فقط کاغذ است. این درست، عیبی ندارد. من اتفاقا می خواهم تاکید کنم که ما خیلی هم شاید نیاز نداشته باشیم نهاد های رسمی در بحث پیشگیری و انحرافات کمک کنند. من می خواهم آن را به بسیج ربط بدهم. جامعه محلی، بسم الله بگویید . شما بیایید و در پیشگیری جرم وارد بشوید. اگر نهاد های رسمی نتوانستند وظیفه خود را به درستی انجام بدهند، نهاد های غیر رسمی بیایند و فعال باشند. تاکید من روی بحث پیشگیری از تکرار جرم است. شاید این بحثی که مطرح می شود بگویید خیلی آرمانی است ولی خطاب بحث های من هم نهاد های رسمی همچون پلیس و هم نهاد های غیر رسمی است. شهر وحدتیه قطعا پتانسیل هایی را برای تشکیل ان جی او ها و نهاد هایی را دارد که  بتوانند به صورت مردم نهاد آسیب های این شهر را کنترل کنند.
 این پژوهشگر حوزه جرم شناسی  در خصوص پیشگیری از جرم در مدارس گفت: بحث آسیب های جنسی در مدارس خیلی مطرح است که گاهی رسانه ها نیز به آن دامن می زنند ولی چیزی نیست که نبوده و رسانه ها دارند به ما می گویند بلکه کمتر اطلاع رسانی می شوند و  بر اساس تحقیقات جرم شناسی تنها کمتر از ده درصد از تجاوزهای جنسی گزارش می شوند. ما چه آموزشی به فرزندانمان داده ایم برای پیشگیری از آزارهای جنسی؟ فرزندان ما نمی دانند نقطه حساس بدنشان کجاست؟ چیزی که در مستندم از دختر بچه ای پرسیده می شود و او دست هایش را نشان می دهد. از طرفی سطح آموزش در آموزش و پرورش می تواند بسیار ضعیف باشد و خیلی چیزها را به ما یاد نمی دهد یا نداده است مثل مسئولیت پذیر بودن.

 

23
تنها 5 تا 8 درصد بذه کاران بیش از 50 درصد جرم ها را انجام می دهند
دکتر نیکوکار با ذکر آمار فوق  در ادامه افزود: میزان تکرار جرم در میان افرادی که به زندان می روند، آزاد می شوند و مجدد بر میگردند به زندان چیزی حدود 50 تا 80 درصد است که سازمان ملل 75 درصد اعلام کرده است. در نظر داشته باشید که 75 درصد به زندان می روند که در آن جا با ادب شوند و این اتفاق نمی افتد. می آید بیرون و مجدد به زندان می افتد.
او با اشاره به این که وقتی شما به یک نفر برچسب بذه کار بزنید، خیلی سخت است که این برچسب را از روی خودش بکند تصریح کرد: برای اینکه یک نفر بازاجتماعی شود اصطلاحا از نظر روانشناسی و اجتماعی به زندگی طبیعی برگردد علل مختلفی دارد. یکی علت برچسب زنی است. یعنی جامعه آن هنوز بر این باور است کسی که مرتکب جرم شد تا آخر عمر مجرم نشان داده می شود. و برداشتن این برچسب سخت و دشوار است. وی در ادامه افزود: حتی در آمریکا تحقیقی در خصوص تئوری برچسب زنی انجام شد که آمدند یک سری از دانشجویان را جدا کردند و به آن ها گفتند شما درستان خیلی بد است و شما کودنید و به گروه دیگر گفتند شما خیلی زرنگ هستید. در نهایت چه اتفاقی افتاد؟ گروه معدل معدلشان افت کرد و گروه دوم معدلشان بالا رفت. می بینیم که چقدر برچسب زنی مهم است خصوصا اگر در حوزه بذه کاری اطفال باشد.
پسا کیفری
اگر می خواهیم تکرار جرم کاهش پیدا کند باید به چند عامل بپردازیم.
 نیکوکار تصریح کرد: وقتی تکرار جرم پایین می آید، میزان بذه دیدگی پایین می آید، میزان ورود پرونده به دادگستری پایین می آید. پلیس کم کار تر می شود. چند عامل ریسک را من معرفی می کنم که اولش بذه دیدگی سابق است. کسی که مرتکب جرم می شود، آن هم مثل جرایمی که برخی مطبوعات لقبی هم برای آن می گذارند مثل خفاش شب، گرگ فلان، پلنگ فلان...آن گرگ و پلنگی که رسانه از آن مثال می زد، فرد را آمار به او نشان داده است که خود قربانی بوده است. مثل همین فردی که به او لقب خفاش شب داده شده است، در 12 سالگی به او تجاوز شده است  و گفته است انتقامم را از جامعه می گیرم.  وی ادامه داد:  در خود جرم انگاری باید دنبال آخرین چاره بود. ما در مرحله آخر جرم انگاری می کنیم و می گوییم این رفتار جرم است. باید از خیلی مولفه ها و فاکتورها رد بشوی تا جرم انگاری کنی. چرا که هزینه نگه داری هر زندانی در ایران هر شب 148 هزارتومان است. اگر این رقم را ضربدر تعداد زندانی ها کنید مبلغ بسیار بالایی می شود . در مبحث جرم انگاری باید ببینیم آیا توانسته ایم این مبلغ را در حوزه پیشگیری خرج کنیم یا خیر؟ آخرین راه و چاه جرم انگاری است . در بحث کیفر دادن ، آخرین راه و مرحله زندان است. اما زندان به شرطی که هم جامعه از گزند تهدید فرد به دور باشد هم این که برای فرد خاطی هم سودمتد باشد. که متاسفانه توجهی جدی نمی شود.
 او خاطرنشان کرد که بذه دیدگی سابق یک مولفه مهم است که باید به آن توجه کرد. کسی که از زندان بیرون می آید، بر فرض که کاری را نیز یاد گرفته باشد، چه ساز و کار اجتماعی برایش فراهم است؟ یک خانواده قبل از اینکه به زندان برود و پس از بیرون آمدن آسیب پذیرتر شده است ، از لحاظ اقتصادی وضعش بدتر شده است، جامعه آن را قبول نمی کند و فاجعه های مختلف از جمله بحث مسکن، نظام آموزش، شرایط اقتصادی که همه این مولفه ها باعث می شود فرد دوباره به تکرار جرم برگردد.
 وی شرح داد: پسا کیفر بدین معنا  است که فرد از زندان ازاد شده است. کسی که به زندان رفته است کار یاد گرفته است. ایا وقتی از زندان برون بیاید بستر کارکردن برای او فراهم است؟ آیا شما به عنوان یک کارفرما قبول می کنید یک..... حتی جامعه مقاومت می کندکه یک زندانی سابق بخواهد در شرکتشان کار کند. این ان جی او ها و این نشست هاست که باید ذهن مردم را تغییر بدهد. اتفاقا این کار بسیج است که بخواهد ان جی او تشکیل بدهد. بخواهد در حوزه اسیب های اجتماعی وارد بشود .
متاسفانه نگاه ما ایرانی ها کاملا کیفرگراست. می گوییم طرف باید برود آب خنک بخورد.  به پیشگیری چندان اعتقاد نداریم. اگر اتفاقی می افتد. مثلا در رسانه ها می گویند خشونت جنسی در مدارس، همه هجوم می آورند به نظام عدالت کیفری که اعدامشان کن. مجازات شدی انجام بده. بحث سلطان سکه که معلوم شد. می بینید که مردم دنبال دیدن عدالت هستند و ما دیدیم که عدالت انجام شد و آن فرد اعدام شد و مردم فکر می کنند که با اعدام کردن همه چی حل می شود. ما چقدر تا به حال اعدام کرده ایم؟ چقدر مسائل حل شده اند؟ طبق داده های به دست آمده 78 درصد گفته اند ما محکومیت به مرگ را حمایت می کنیم و به پیشگیری چندان اعتقادی نداریم.
اختلال در یادگیری
دکتر نیکوکار گفت: آمار نشان داده است کسانی که در مدرسه در یادگیری اختلال دارند احتمال ارتکاب جرم و تکرار آن بالا می رود.
عدم حمایت از خانواده
 وی در این خصوص نیز اشاره کرد : خانواده هایی که در آن ها امکان آسیب وجود دارد، خشونت در میان آن ها زیاد است. هم مرد زن را می زند و هم زن مرد را می زند. خانواده هایی که خشونت را تجربه می کنند احتمال اینکه بچه هایشان بذه کار بشوند زیاد است. اما دو عامل به عنوان عامل حمایتی می تواند باعث شود که فرد دنیای تکرار جرم را کنار بگذارد. یکی اشتغال و یکی ازدواج است. این دو نشان داده اند که فرد با داشتن شغل و ازدواج نمودن دنیای بذه کاری را ترک نموده است و علت اصلی آن پیوندهایی است که فرد به دست می آورد. پس اگر می خواهیم ارتکاب جرم را کاهش بدهیم، پیوند های اجتماعی را باید بالا ببریم.
او با ذکر پایین بود تکرار و ارتکاب جرم در کشور ژاپن گفت که یکی از علت های آن مولفه های فرهنگی و  بحث کنترل هاست و اظهار داشت : آن ها در دنیایی زندگی می کنند که به دنیای پیوندها معروف است. آن ها سعی می کنند پیوندهای اجتماعی را بسیار حفظ نمایند. اگر از این پیوندها بیرون بیایند احساس می کنند پشتوانه عاطفی ندارند. اگر بچه مرتکب کار خطا و انحرافی بشود ، بچه را تهدید می کنند. مثلا می گویند تو را برای یک ساعت از خانه بیرون می اندازیم. در دنیای غرب چطور؟ اگر بچه خطا کند او را به داخل اتاق می فرستند. در دنیای ژاپن اگر اختلافی باشد کسی شکایتی نمی کند. سعی می کند در ابتدا به صورت ریش سفیدی آن را حل کنند. مثلا پدر خانواده یا بزرگتر خانواده اختلاف را حل کند. چرا که شکایت در ژاپن یعنی خروج از دنیای خانواده. وی خاطرنشان کرد: ما با کنترل ها می توانیم میزان ارتکاب جرم را پایین بیاوریم. درست است که کنترل این امر متوجه دولت است ولی اگر دولت کند عمل کرد، ان جی او ها می توانند نفوذ کنند ولی متاسفانه در دنیای امروزی و دیدگاه پست مدرن باعث شده است که در هرهای بزرگ این کنترل ها تضعیف بشود. همسایه همسایه را نمی شناسد. فضای مجازی کاری کرده است که دیگر آن کنترل ها کمرنگ شده است. بچه در اتاقش زندگی می کند و مثل گذشته نیست که می گفتند تا پدر نیاید غذا نمی خوریم. حال می بینیم که همین کنترل هم کمرتگ شده است.

i44ndex


وظیفه شما فقط زنگ زدن به پلیس 110 نیست و  باید نقشی در دایره عدالت کیفری داشته باشید
نیکوکار خطاب به حضار اینگونه آن ها را مرکز توجه قرار می دهد و در ادامه چنین می گوید: طبیعتا شما قربانی جرم شده اید. مثلا کیف پولتان را زده اند، تعرض کردند و در هر حال بذه دیده شده اید. در عدالت تعمیمی می گوید بذه دیده نقش پررنگی دارد. بذهکار می گوید من اگر کیف پولی شما را زدم به این اعتبار بود که مشکلی داشتم. بذه دیده می گوید وقتی کیف پول مرا دزدیدی همچیم آسیب هایی به من وارد شد. می بینیم که دو طرف  به هم نزدیک می شوند. یک نفر به عنوان میانجی می آید و اختلاف را حل و فصل می کند. داده ها نشان داده  عدالت تعمیمی یا عدالت سبز  توانسته است در کاهش تکرار جرم بسیار موثر باشد ،حتی وظیفه پلیس است که در این زمینه نقش پررنگی داشته باشد. همچون بریتانیا که پلیس نقش پررنگی دارد. بدین صورت که خود پلیس اختلاف را به این شیوه حل می کند و نمی گذارد پرونده به مرجع بعدی برود. البته گفتنی است که پلیس هم مشکلات و دغدغه های خاص خود را دارد.
این پژوهشگر حوزه جرم شناسی گام ها و استانداردهای اساسی برای رسیدن به کاهش تکرار جرم مطرح می کند از جمله : همکاری نهادهای دولتی و غیردولتی، برگزاری کنفرانس و سمینار،  بسیج کردن رسانه های جمعی ، درک ظرفیت جامعه و شهر و نقش مؤثر پلیس.
کشورهای دیگر چه می کنند که فرد دیگر مرتکب جرم نمی شود؟
یک سری برنامه های رفتاری مثل کنترل خشم دارند. مثلا در دوران حبس یا پس از حبس فرد ملزم است کلاس هایی را برای کنترل خشمش شرکت کند. کسی که مرتکب جرم می شود، اصطلاحا فرا فکن است و می گوید تقصیر من نبود و دیگران را مقصر جلوه می دهد. در این برنامه ها به فرد یاد می دهند که اولا مقصر اصلی خودتان هستید و باید پاسخگو باشید . در هند بسته به فرهنگشان در زندان هایشان موسیقی درمانی، رقص درمانی و تئاتر درمانی دارند. که هم روحیه آنان عوض می شود، یک هنر را می آموزد و وقتی از زندان بیرون آمد می تواند به هرکدام از این گروه ها ورود کند. در مالزی توجه به برنامه هنر در زندان، صنایع دستی، نمایشنامه نویسی، نویسندگی است. یا در کانادا تربیت حیوانات به زندانیان است. کسی که حیوانی را می کشد یا موجب حیوان آزاری می شود، پاسخ که فرد خاطی دریافت می کند تربیت حیوانات است. او در این پاسخ یاد می گیرد که چطور با حیوانات رفتار کند. مثلا در چین باورهای معنوی افراد تعمیم داده می شود. در سنگاپور کار با چوب یاد داده می شود و تعمیر خودرو، کار با کامپیوتر یا حتی آشپزی. در اوکراین جالب است بدانید برای زندانیان به صورت آنلاین کلاس روانشناسی می گذارند و مشاور ذهن زندانی را ترمیم می کند. در فلسطین اشغالی نانوایی و کارگاه خیاطی. هم کار می کند و هم در کنار آن درآمد دارد.
استفاده از ظرفیت های جامعه محلی
یکی از وظایف اصلی بسیج این است که یک سمن را تشکیل بدهد و آسیب های این شهر را کنترل و مدیریت کند. نیاز نیست کسی بیاید و بگوید دولت بیا و ما را حمایت کن. نه. بلکه ما هم ظرفیتش را داریم که یک ان جی او تشکیل بشود.

23jpg
آموزه های دینی
ما در آموزه های دینی خیلی بحث راجع به صلح و سازش داریم. در آیه قصاص نیز می گوید که اگر برادر دینی ات را ببخشی  برای تو پاداشی است. حال چطور می شود جامعه ای تحمل صلح را ندارد و می خواهد کیفر بدهد و این نیازمند آموزش است.
اهمیت آموزش
در سال 1964 تا 1965 در آمریکا آمدند 132 تا دانش آموز شش هفت ساله را انتخاب کردند به عنوان گروهی که می خواهند روی آن ها آزمون داشته باشند. و 132 نفر دیگر هم انتخاب کردند که نمی خواهیم روی آن ها آزمون داشته باشیم. که اسم این طرح، طرح پیش دبستانی پری است. یک پکیج آموزشی خیلی مشخص که آموزگار باید از قبل مثلا در بازه زمانی مشخص برود پیش پدر و مادر دانش آموزان و به آن ها در خصوص تربیت فرزندی آموزش بدهد. قرار شد تا چهل سالگی در نظر بگیرند که بعد از چهل سال چه اتفاقی برایشان افتاده است. داده ها نشان داده است در سن چهل سالگی نرخ اشتغال کسانی که در این طرح بودند 76 درصد و کسانی که در این طرح نبودند 32 درصد. 5 درصد کسانی که توی این طرح بودند خدمات بهداشت روان استفاده کردند در مقابل 52 درصد که در طرح نبودند به مراکز مشاوره روانشناسی مراجعه نمودند.
 دکتر نیکوکار در آخر گفت: امیدوارم در خصوص پیشگیری جرم به سوی این آرمان ها قدم برداریم. ما می توانیم و خیلی هم سخت نیست. اگرنهاد های رسمی نتوانستند خوب کار کنند عیبی ندارد. نهادهای غیر رسمی قد علم کنند و پیشگام باشند.

 

نظر شما؟  
+ 0
مخالفم + 0

نوشتن دیدگاه